انواع عسل چیست؟ عسل‌ درمانی چه ویژگی‌هایی دارد؟

طبق تعاریف موجود در کشورهای مختلف، عسل به شهد گل‌ها اطلاق می‌شود که زنبور عسل پس از تغذیه از گیاهان مختلف آن را ساخته باشد. حال اگر زنبوری به جای شهد گل‌ها از قند سفید یا شکر استفاده کند، فرآورده آن را نمی‌توان عسل طبیعی نامید.

زنبوران عسل دارای نیروی ذاتی هستند که گل‌های مفید را از غیر مفید تشخیص می‌دهند، آن‌ها با علاقه فراوان سراغ تمام گیاهان طبی و گل‌های شفابخش می‌روند و عصاره این گل‌های قشنگ و مفید را گرفته و به بهترین شکل در اختیار ما قرار می‌دهند. این عسل کاملا طبیعی و سرشار از مواد غذایی و حیات بخش بوده و می‌تواند عمده نیازهای غذایی را برطرف کند، زیرا که تمام عناصر و املاح و ویتامین‌هایی را که گل فراهم می‌کند و زنبور می‌پروراند ‌و آن را قابل جذب در خون می‌سازد را دارا می‌باشد.

انواع عسل

عسل کاملا طبیعی

در این نوع عسل زنبور به صورت کامل از شهد گل تغذیه می‌کند و هیچگونه تغذیه مصنوعی به زنبور داده نمی‌شود. عسل‎های این گروه به دلیل اینکه به طور طبیعی توسط زنبور تولید می‌شود به عنوان عسل درمانی نیز شناخته می‌شود.

عسل تغذیه‌ای

در این نوع عسل، زنبوردار به جای تغذیه زنبور با شهد گل و گیاهان از آب شکر و یا مواد قندی دیگر استفاده می‌کند. به این معنی که محلول آب و شکر را داخل کندو قرار می‌دهد تا زنبور با مصرف آن عسل تولید کند. زنبورداران در فصول گل دهی با تغذیه زنبور با آب و شکر باعث می‌شوند که زنبور حجم بیشتری عسل تولید کند. البته این نوع عسل‌ها معمولا با آزمایش عسل مشخص می‌شوند.

عسلک

زنبور عسل تقریبا از هر ماده‌ شیرینی که در دسترسش باشد برای تولید عسل استفاده استفاده می‌کند. هنگامی که زنبور به جای تغذیه از شهد گل‌ها از شیره‌ی به وجود آماده توسط حشرات دیگر بر روی درختانی مثل افرا و بلوط و خارشتر برای تولید عسل در کندو استفاده می‌کند که به آن عسلک می‌گویند. عسلک نیز مانند عسل طبیعی خواص بسیاری دارد و یکی از تولیدات ارزشمند زنبور عسل به شمار می‌رود.

عسل مصنوعی یا تقلبی

به مواد و ترکیباتی شبیه عسل اطلاق می‌شود که بدون دخالت زنبور ساخته می‌شود و معمولا از قند نیشکر و میوه‌های شیرین، مانند: خربزه، هندوانه، کدو تنبل و خرما در ساختن چنین عسل‌هایی استفاده می‌کنند. هر چند به عنوان عسل از آن‌ها نام برده می‌شود اما این مواد، عسل نیست، بلکه از غلیظ کردن آبمیوه‎ها به طریق مصنوعی و صنعتی به دست می‎آیند. این روش در ایران متداول نیست ولی در بعضی از کشورهای خارجی مرسوم است.

بیشتر بخوانید: تاثیر عسل و فرآورده‌های آن بر روی سرطان و عوارض شیمی درمانی!

عسل سمی

ثابت شده است که عسل حاصله از بعضی گیاهان برای انسان سمی بوده و ایجاد مسمومیت و عوارضی از قبیل استفراغ، سرگیجه و عدم تعادل می‌نماید، چون حاوی نوعی گلوکزید مسموم کننده است. این نوع عسل‌ها برای خود زنبور سمی نبوده و زنبوران آن را به راحتی مصرف می‌کنند. در مناطقی که گیاهان سمی می‌رویند و زنبوران عسل جمع آوری می‌کنند، زنبوران می‌توانند از این مناطق برای تولید موم و بچه کندو استفاده نمایند. مطالعات گوناگون نشان داده‌اند که عسل حاصل از شهد گیاهان زهری، مانند: بنکدانه، گل انگشتانه خرزهره، شوکران، گل پنجه اعلى و غیره هرگز برای آدمی خطرناک نیستند.

عسلی که بوییدن آن تولید عطسه می کند و یا نوشیدنش سكر و مستی می آورد و چشیدنش گلو را می سوزاند این نوع عسل ها مسموم کننده هستند و برای تغذیه مناسب نمی باشد .سم موجود در عسل پایدار نبوده و در صورت نگهداری طولانی مدت عسل، حتی در شرایط عادی از سمیت آن کاسته می شود.

انواع عسل درمانی طبیعی به چند دسته تقسیم می شود؟

انواع عسل درمانی طبیعی با توجه به نوع گلی که زنبور عسل از آن شهد جمع می‌کند به عسل تک گل و عسل چند گل تقسیم می‌شود. زمانی که عسل از یک گل خاص شهد جمع آوری می‌کند مانند عسل شبدر و عسل آفتابگردان، عسل تک گل گفته می‌شود.

از دیگر انواع عسل درمانی طبیعی می‌توان به عسل چند گل اشاره کرد که در این حالت زنبورداران عسل را از چندین گل بدست می‌آورند. می‌توان از این نوع عسل درمانی به عسل کوهستان و عسل مرکبات اشاره نمود.

 انواع عسل درمانی طبیعی با توجه به فصل تولیدشان به عسل بهاره و پاییزه تقسیم می‌شود. برای نمونه از عسل بهاره می‌توان به عسل مرکبات و اقاقیا و درختان میوه اشاره نمود. عسل پاییزه نیز از اواسط تابستان تا اوایل پاییز تولید می‌گردد.

گاهی مواقع انواع عسل درمانی طبیعی را بر اساس منطقه‌ای که در آن تولید شده است، نامگذاری می‌کنند مانند عسل دماوند.

معرفی چند نوع عسل درمانی

عسل‌هایی که در پایین گفته شده جزء عسل‌های تک گل هستند. انواع زیادی عسل درمانی تک گل وجود دارد ولی ما اینجا فقط به چند مورد اشاره کرده‌ایم.

عسل کلپوره: گیاه کلپوره گل‌های سفید و خوشبویی دارد. عسل کلپوره رنگی متمایل به زرد تیره دارد و در ایران بیشتر در دشت‌ها و مناطق خشک مثل: سمنان، جنوب خراسان و کاشمر رشد می‌کند.

عسل بهارنارنج: عسل درمانی بهارنارنج، یکی از بهترین عسل‌های تک گلی هست که در بازار وجود دارد. این عسل از شهد شکوفه‌های درخت نارنج تهیه می‌شود و دارای خواص درمانی بسیار مفیدی است که برای خیلی از بیماری‌ها استفاده می‌شود. اگر بخواهیم از خواص شگفت انگیز عسل بهارنارنج بگوییم، می‌توانیم به اثر آرامبخشی آن برای اعصاب، حافظه و همچنین دستگاه گوارش اشاره کنیم.

عسل زرشک: عسل درمانی زرشک سرشار از ویتامینC و ویتامینB است. در عسل درمانی زرشک عناصری وجود دارد که مثل یک آنتی بیوتیک برای ازبین بردن باکتری‌ها و قارچ‌ها عمل می‌کند و به خاطر وجود ویتامینC  زرشک، در درمان گلو درد و سرما خوردگی مؤثر است.

عسل آویشن: عسل درمانی آویشن رنگ متمایل به کهربایی دارد و معطر است. خوردن عسل آویشن به رفع سرفه کمک می‌کند. آویشن‌های مختلفی در مناطق متفاوت وجود دارد، به همین دلیل عسل آویشن هر منطقه با منطقه دیگر، کمی تفاوت در رنگ و بو دارد.

عسل شبدر: عسل درمانی شبدر یکی از پرمصرف‌ترین و محبوب‌ترین انواع عسل است. بیشتر در مناطق معتدل و مرطوب رشد می‌کند که علوفه زیادی وجود دارد. کومارین ماده‌ای که در شبدر شیرین موجود است و ممکن است باعث توقف رشد سلول‌های سرطانی مثانه شود. همین‌طور فورمونتین موجود در شبدر قرمز ارزش دارویی زیادی دارد.

عسل اکالیپتوس: مردم در سراسر جهان به طور سنتی از اکالیپتوس برای محافظت در برابر سرما و سردرد استفاده می‌کند. رنگ عسل اکالیپتوس تیره و این گیاه، درختی چند ساله و بومی کشور استرالیاس البته تو بیشتر مناطق دنیا رشد می‌کند.

عسل اقاقیا: عسلی شفاف رنگ و سبکی است و به خاطر غلظت بالای فروکتوز در ترکیباتش، نسبت به عسل‌های دیگر زمان بیشتری حالت مایع بودنش را حفظ می‌کند و مقدار ساکاروز این عسل کم است، به همین دلیل افراد دیابتی طرفدار عسل اقاقیا هستند.

عسل بلوط: عسل بلوط از شهد شکوفه‌های درخت بلوط تهیه و درست می‌شود و رنگ بسیار تیره‌ای دارد. طعم و عطر این عسل مثل رنگش خیلی خاص است و بوی چوب درخت بلوط را می‌دهد. از خواص عسل درمانی بلوط می‌توانیم به اثر مطلوبش بر سیستم گوارش، عملکرد قلب و عروق و ورم کبد و معده اشاره کرد.

عسل یونجه: زنبورهای عسل برای درست کردن عسل یونجه از شکوفه‌های بنفش گل یونجه شهد گیری می‌کنند. این عسل به رنگ زرد ملایم و روشن است. یونجه سرشار از ویتامین‌های  A،C،E،K  و  آنزیمی که کمک به هضم مواد نشاسته‌ای می‌کند.

زمان برداشت عسل یونجه از خرداد تا اواسط شهریور ماه است. عسلی که از یونجه تهیه می‌شود بسیار خوش طعم و پرطرفدار می باشد. از خواص این عسل درمانی با ارزش می‌توانیم به جلوگیری از رفلاکس معده، درمان اختلالات قاعدگی و خاصیت ضد التهابی آن اشاره کنیم.

عسل گون: این عسل همانطور که از اسمش پیداست از شهد گیاه گون درست می‌شود. این عسل از لحاظ ظاهری فرق خاصی با انواع دیگر عسل ندارد و کاملا زرد رنگ است. عسل گون انواع مختلفی دارد و به طبع بعضی از آن‌ها رنگ‌های متفاوتی دارند. برای مثال برخی از انواع عسل گون رنگ قرمز و کهربایی دارند. از خواص عسل درمانی گون می‌توانیم به اثرات آن برای بی‌خوابی، کم‌خونی و گرفتگی صدا اشاره کنیم.

خواص انواع عسل درمانی

سیستم ایمنی بدن را قوی می‌کند.

عسل طبیعی حاوی مجموعه‌ای از مواد شیمیایی گیاهی است که به عنوان آنتی اکسیدان عمل می‌کند. آنتی اکسیدان بعضی از عسل‌های طبیعی با میوه‌ها و سبزیجات برابری می‌کند. آنتی اکسیدان‌ها به دلیل محافظت از رادیکال‌های آزاد می‌توانند به محافظت از بدن در برابر آسیب‌های سلولی کمک کند. رادیکال‌های آزاد در روند پیری و همچنین بهبود بیماری‌های مزمن مانند سرطان و بیماری‎های قلبی نقش داشته باشد.

ضد باکتریایی و ضد قارچ است.

تحقیقات نشان داده است که عسل خام (عسلی که حرارت ندیده باشد) می‌تواند باکتری‌ها و قارچ‌های ناخواسته را از بین ببرد. این ماده به طور طبیعی حاوی پراکسید هیدروژن، یک ماده ضد عفونی کننده است. اثر آن به عنوان یک ضد باکتری یا ضد قارچ بسته به عسل، متفاوت است اما به وضوح بیشتر یک درمان مردمی برای انواع عفونت‎‌ها است.

زخم ها را بهبود می‌بخشد.

استفاده از عسل درمانی به طور مستقیم روی زخم‌ها باعث بهبودی می‌شود. عسل به دلیل خاصیت آنتی بیوتیکی که دارد از عفونت زخم‌ها جلوگیری می‌کند. التهاب، تورم و درد به سرعت فروکش می‌کند و بوی نامطبوع متوقف می‎شود. عسل همچنین می‎تواند به درمان سوختگی نیز کمک کند زیرا دارای فعالیت ضد التهابی قوی است.

مطالعه بیشتر: کاربرد عسل و فرآورده‌های آن در جهت ترمیم زخم‌ و سوختگی