فواید خاکشیر چیست؟

هنگامی که نام خاکشیر را می‌شنویم، یاد تابستان و شربت خاکشیر و آبلیمو می‌افتیم؛ اما خاکشیر فواید فراوان دیگری نیز دارد و موجب درمان بسیاری از بیماری‌ها می‌گردد. از زمان‌های گذشته تا‌کنون خاکشیر جزو جدایی ناپذیر آشپزخانه‌های ما بوده و کاربرد فراوان دارد که در این بخش با فواید و طرز تهیه خاکشیر آشنا خواهید شد.

خاکشیر چیست؟

قبل از هر چیزی، باید بدانید خاکشیر چیست و در کدام کشورها رشد می‌کند. خاکشیر با نام دیگر شووران نیز شناخته می‌شود و اسامی انگلیسی آن متعدد هستند. به عنوان مثال، برخی از این اسامی شامل(Descurainia Sophia)،flixweed) (herb-Sophia) ) و (tansy mustard) می‌باشند. همانطور که بیان شد، این گیاه از تیرۀ شب بویان بوده و طی یک یا دو سال رشد می‌کند. به طور کلی، خاکشیر به عنوان یک گیاه دارویی شناخته می‌شود و محدود به یک منطقه جغرافیایی نیست. یعنی در بسیاری از کشورهای دنیا رشد می‌کند.
معمولا کشورهای آسیای شرقی، پرورش دهنده این گیاه هستند. ایران و چین به عنوان تولید کننده و صادر کننده خاکشیر فعالیت می‌کنند. تاکنون پژوهش‌های گوناگونی روی گیاه خاکشیر انجام شده است. نتیجه این پژوهش‌ها نشان می‌دهد که خاکشیر یک گیاه درمانی فوق العاده برای بسیاری از بیماری‌ها است.

برخی فواید خاکشیر

جز آن گروه از گیاهانی است که به غیر استفاده در نوشیدنی تابستانی، برای موارد زیر می‌تواند به کار رود:
• برای کاهش درد دندان از پیاز گیاه
• از آب گیاه در معالجه سرفه‌های مزمن
• برای کوفتگی بدن
• گلو درد
• جوشانده قوی گیاه در درمان آسم بسیار عالی عمل می‌کند.
• گل‌ها و برگ‌ها ضد باکتری و قابض هستند.
• دانه آن برای بیماری‌های قلبی مفید است.
• سوزش آور، ادرار آور، اکسید کننده، تب، ترمیم کننده و مقوی است.
• از این ماده در معالجه آسم، تب، برونشیت و دیسترس استفاده می‌شود.
• همچنین در معالجه انگل کاربرد دارد.
• برای درمان بیماری‌های مختلف با گیاهان دیگر جوشانده می‌شود.
• دانه‌های آن یک درمان ویژه برای سیاتیک تشکیل می‌دهند.
• از پیاز گیاه دانه‌های روی زمین روی سوزش‌ها و زخم‌ها استفاده شده است.
• اگر به فشارخون مبتلا هستید، یک لیوان خاکشیر را به خوبی بکوبید و آن را به صورت پودری نرم درآورید، سپس در ظرفی ریخته و به مرور به آن آب اضافه کنید تا خمیری یک دست به دست آید و این مرهم را روی پاهایتان بمالید تا فشارخون خود را کنترل کنید.
• برای درمان سنگ کلیه، مصرف مخلوطی از خاکشیر و ترنجبین در افرادی که کلیه آن‌ها استعداد سنگ سازی را دارد، توصیه می‌شود.
• افراد لاغر و کسانی که تمایل دارند وزن خود را بالا ببرند، می توانند از این نسخه استفاده کنند. این گروه اگر خاکشیر را با شیر میل کنند می توانند با نوشیدن این خاکشیر صبح ناشتا به درمان لاغری و افزایش وزن خود کمک کنند. به اعتقاد درمانگران، درصورتی که شیر تازه و طبیعی باشد میزان تأثیرگذاری این نسخه بیشتر می شود.
• شما می‌توانید از شربت ترنجبین و خاکشیر برای برطرف کردن بدبویی دهانتان استفاده کنید. هر روز عصر یک لیوان از شربت ترنجبین و خاکشیر را بنوشید.

.بیشتر بخوانید:

درمان کبد چرب

• خاکشیر التیام دهنده زخم و جراحات است.
• جوشانده خاکشیر برای رفع ترشحات زنان مفید است.
• خاکشیر برای دفع کرم مفید است.
• خاکشیر به درمان نقرس، حصبه، آبله، سرخک و مخملک کمک می‌کند.
• خاکشیر بیماری های گوش را درمان می‌کند.
• بذر خاکشیر اشتها را باز می‌کند.
• خاکشیر ناراحتی‌ها و بیماری‌های دستگاه تناسلی را رفع می‌کند.
• ترکیب خاکشیر با شیر تازه سبب نیرومند شدن بدن و فربه شدن آن می‌شود.
• خاکشیر کوبیده شده ضماد خوبی در بهبود ورم‌های پستان است.
• خاکشیر را بو داده و آن را با آب و عسل مخلوط کنید و هر 2ساعت یکبار به بیمار بدهید تا اسهالتان برطرف شود.
• اگر خاکشیر با آب گرم مصرف شود خاصیت ملین دارد و مصرف آن با آب سرد و شکر می‌تواند از اسهال پیشگیری کند.
• شربت خاکشیر یک نوشیدنی با طبع سرد است که دمای بدن را کاهش می‌دهد و به پیشگیری از گرمازدگی کمک کند.

ارزش غذایی خاکشیر

پروتئین و ارزش غذایی خاکشیر بسیار بالاست. به‌طوری‌که پروتئین دانه‌های این گیاه شامل 28 گرم می شود. چربی دانه‌های این گیاه هم حدود 33 گرم است.

طریقه مصرف خاکشیر

جوشانده
برای تهیه جوشانده خاکشیر، به مدت ۱۰ دقیقه خاکشیر را با آب بجوشانید و پس از سرد شدن، میل کنید.
خیسانده
خاکشیر را چندین ساعت در آب سرد خیس کنید و سپس میل کنید. می‌توانید به آن شکر یا نبات هم اضافه کرده و در یک لیوان آب سرد بریزید و نوش جان کنید.
پماد
برای رفع زخم، جراحات و رفع ورم‌ها، خاکشیر را بکوبید و به صورت ضماد درآورید. پماد به دست آمده را به صورت موضعی استفاده کنید.
شربت
شربت خاکشیر در طب سنتی یکی از نوشیدنی‌های با طبع سرد است. این نوشیدنی برای گرمازدگی در تابستان مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای تهیه شربت خاکشیر، ابتدا خاکشیر را کاملا تمیز کنید، سپس آن را در پارچ بزرگی ریخته و شکر و آب خنک را نیز در پارچ بریزید و خوب هم بزنید تا شکر به خوبی حل شود. در آخر گلاب را اضافه کنید و هم بزنید. شربت خاکشیر شما آماده است‌.

مضرات موارد منع مصرف خاکشیر

• زیاده روی در مصرف خاکشیر در دوران شیردهی باعث دل درد و ایجاد نفخ در مادر و نوزاد می‌شود.
• استفاده طولانی مدت از خاکشیر احتمال ابتلا به مگاکولون را افزایش می‌دهد، مگاکولون دراثر منبسط شدن روده بزرگ به وجود می‌آید، بیمار مبتلا به این عارضه قادر به دفع مدفوع یا گاز از بدن نیست.
• زیاده روی در مصرف خاکشیر احتمال ایجاد ورم یا زخم معده را افزایش می‌دهد.
  
• زیاده روی در مصرف خاکشیر باعث اسهال می‌شود.
  
• اگر طبع سردی دارید و به بیماری‌هایی مانند روماتیسم یا آرتروز مبتلا هستید، مصرف خاکشیر را محدود کنید و آن ر ا همراه با عرق نعنا یا عسل میل کنید.
  
• مصرف خاکشیر برای کودکان زیر ۳ سال توصیه نمی‌شود.
  
• به علاوه، خاکشیر یک ملین محسوب می‌شود و مصرف آن در دراز مدت باعث می‌شود که روده‌ها تنبل شده و بدون یک ماده ملین نتوانند عمل دفع را انجام دهند.

چه افرادی نباید خاکشیر بخورند؟

درست است که خاکشیر برای لاغری مناسب می‌باشد و جزء گیاهان دارویی محسوب می‌شود. اما به دلیل طبع سرد آن برخی از افراد باید در مصرف این گیاه احتیاط کنند. بیماری‌های درد مفاصل، آرتروز و روماتیسم در اثر سردی ایجاد می‌شوند، به همین دلیل افرادی که به این بیماری‌ها مبتلا هستند باید از مصرف خاکشیر خودداری کنند. البته با اضافه کردن کمی عسل و یا عرق نعناع می‌توان طبع سرد آن را ملایم کرد. همچنین کسانی که دچار بیماری‌های ورم معده و یا زخم معده هستند، نیز باید از مصرف این گیاه خودداری کنند.
قابل ذکر است که چون گیاه خاکشیر دارای سنگریزه است باید قبل از مصرف به خوبی شسته شود. زیرا سنگریزه‌های آن می‌تواند برای افرادی که دچار سنگ کلیه هستند، مشکل‌ساز شود. قابل ذکر است که برخی از افراد که دچار بیماری‌های عصبی و یا میگرن هستند به گیاه خاکشیر حساسیت دارند و مصرف آن می‌تواند سبب تشدید سردرد و سرگیجه در آنها شود. البته بسیاری از پزشکان طب سنتی معتقد هستند که مصرف خاکشیر همراه با کتیرا می‌تواند به رفع این مشکل کمک کند.

نکاتی درباره خاکشیر

طبیعت خاکشیر سرد و تر می‌باشد. خاکشیر گیاهی از تیره شب بویان است که در دشت و کوهستان می‌روید. نام فارسی آن خاکشی است.
در واقع این گیاه نوعی علف هرز است و گیاهی یک ساله یا دو ساله به شمار می‌رود. برگ‌ها دارای بریدگی‌های زیاد بوده و گاهی نخ مانند می‌شوند. میوه‌ها به صورت خورجین و باریک به طول ۳٫۵ سانتی متر به صورت تقریبا عمودی روی انتهای ساقه قرار می‌گیرند.
گل‌های آن کوچک و به رنگ زرد هستند. دانه‌های ریز آن به رنگ نارنجی و یا مایل به قهوه‌ای و بیضی شکل بوده و در داخل خورجین قرار گرفته‌اند.
دانه‌های خاکشیر پس از رسیدن کامل در مرداد و شهریور ماه، جمع آوری می‌شوند. گیاه خاکشیر در اکثر نقاط ایران امکان رویش دارد و این گیاه از خوراکی‌هایی است که خوردن باعث رفع عطش و تشنگی می‌شود.

در آخر
یکی از فواید خاکشیر، تامین آب مورد نیاز بدن بوده که باعث رفع تشنگی می‌شود. با خوردن شربت خاکشیر، دانه‌های آن در دستگاه گوارش تا چند برابر ظرفیت‌شان آب را جذب می‌کنند و به تدریج آب را به بدن می‌رسانند. این ویژگی باعث می‌شود که بدن برای مدت طولانی دچار کم آبی نشود. این خاصیت باعث شده شربت خاکشیر محبوبیت زیادی در فصل تابستان داشته باشد.