بیماری لوپوس اریتماتوز سیستمیک ( SLE ) یک بیماری خودایمن بوده و متاسفانه علت لوپوس به خوبی مشخص نیست. این بیماری چندین دستگاه و ارگان بدن را درگیر می‌کند و در زنان سنین باروری شایع‌تر است؛ اما همچنان می‌تواند مردان جوان و افراد مسن‌تر هر دو گروه جنسی را گرفتار کند.
این علائم بیماری لوپوس به وسیله شرح حال، معاینه فیزیکی و تست‌های آزمایشگاهی تشخیص داده می‌شود و یک تست آزمایشگاهی منفرد برای تشخیص آن وجود ندارد. تشخیص علائم بیماری لوپوس ( SLE ) معمولا مشکل است و بسیاری از بیماران مجبور می‌شوند که به پزشکان متعددی مراجعه کنند.
بیماری لوپوس چیست؟
لوپوس یک بیماری خودایمنی مزمن می‌باشد که علائمی چون درد مفاصل، بثورات پوستی و خستگی را از خود بروز می‌دهد. در حالت طبیعی عملکرد سیستم ایمنی بدن، میکروب‌ها و سلول‌هایی را که ممکن است به سرطان تبدیل شوند، از بین می‌برد. در بیماری‌های خودایمنی، سیستم ایمنی به سلول‌های سالم حمله می‌کند.
این احتمال وجود دارد که لوپوس ناشی از ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی باشد، به این معنا که افرادی که دارای زمینه ژنتیکی ابتلا به بیماری لوپوس هستند، ممکن است در تماس با عوامل محیطی که می‌توانند باعث ایجاد علائم بیماری لوپوس شوند، به این بیماری مبتلا شوند. با این حال، علت بیماری لوپوس در بیشتر موارد ناشناخته است.
علت بیماری لوپوس
عوامل محیطی:
محرک‌هایی مانند اشعه، ویروس‌ها، مصرف دارو، استرس‌های فیزیکی و روانی، تروما و آسیب.
نور خورشید:
تماس با نور خورشید می‌تواند در بروز ضایعات لوپوس یا تحریک واکنش‌های داخلی در افراد حساس و مستعد دخیل باشد.
عفونت‌ها:
ابتلا به برخی عفونت‌ها می‌تواند باعث تحریک یا بروز علائم بیماری لوپوس در برخی افراد شود.
عوامل ژنتیکی:
بروز این بیماری با ژن خاصی در ارتباط نیست؛ اما معمولاً بیماران مبتلا به علائم بیماری لوپوس، افرادی را در اعضای خانواده خود دارند که مبتلا به دیگر بیماری‌های خود ایمنی باشند.
مصرف داروها:
مصرف برخی داروهای فشار خون، داروهای صرع و آنتی بیوتیک‌ها می‌توانند بیماری لوپوس را تحریک کنند. معمولاً زمانی که مصرف این قبیل داروها قطع می‌شود، علائم بیماری لوپوس بهبود می‌یابد و به ندرت پیش می‌آید که علائم، بعد از قطع مصرف دارو ادامه پیدا کند.
جنسیت و هورمون‌ها:
بیماری لوپوس اریتماتوزیس، در خانم‌ها بیشتر از آقایان شایع است. خانم ها در دوران بارداری و سیکل قاعدگی، علائم شدیدتری را تجربه خواهند کرد و پزشکان معتقدند که هورمون استروژن زنانه، نقش مهمی را در بروز این بیماری ایفا می‌کند. با این حال، اثبات این مورد به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
علائم بیماری لوپوس
علائم بیماری لوپوس از فردی به فرد دیگر متفاوت است و می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. شما ممکن است فقط چند علامت داشته باشید که فقط یک ناحیه از بدن شما را تحت تاثیر قرار دهد، یا ممکن است علائم زیادی در سراسر بدن خود داشته باشید. برخی از علائم زمانی اتفاق می‌افتند که بیماری باعث التهاب در اندام‌هایی مانند مفاصل، پوست، کلیه‌ها، پوشش قلب و ریه‌ها، مغز و سلول‌های خونی شود. علائم بیماری لوپوس می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
• آرتریت که باعث درد و تورم مفاصل و سفتی صبحگاهی می‌شود.
• تب‌ها
• خستگی
• بثوراتی که روی صورت در سراسر بینی و گونه‌ها ظاهر می‌شود. این راش مالاریا یا “پروانه‌ای” نامیده می‌شود.
• بثورات پوسته پوسته گرد که می‌توانند در هر جایی از بدن ظاهر شوند.
• حساسیت به نور خورشید که ممکن است باعث جوش شود.
• ریزش مو.
• زخم‌هایی که معمولاً بدون درد هستند در بینی و دهان (اغلب روی سقف دهان).
• تغییر رنگ در انگشتان دست و پا ( آبی مایل به ارغوانی، سفید یا قرمز ) در اثر سرما و استرس (پدیده رینود).
• تورم غدد.
• تورم در پاها یا اطراف چشم.
• درد هنگام تنفس عمیق یا دراز کشیدن، ناشی از التهاب پوشش اطراف ریه یا قلب.
• سردرد، سرگیجه، افسردگی، گیجی یا تشنج.
• درد شکم.
بیماری لوپوس باعث التهاب در سراسر بدن می‌شود که می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در اندام‌ها شود، از جمله:
• آسیب کلیه که می‌تواند منجر به تغییراتی در عملکرد کلیه از جمله نارسایی کلیه شود. به این بیماری نفریت لوپوس می‌گویند.
• تشنج و مشکلات حافظه ناشی از تغییرات در مغز و سیستم عصبی مرکزی.
• آسیب دریچه قلب به دلیل التهاب که منجر به زخم می‌شود.
• التهاب پوشش اطراف عضله قلب که پریکاردیت نامیده می‌شود.
• التهاب خود عضله قلب که میوکاردیت نامیده می‌شود.
• التهاب عروق خونی که واسکولیت نامیده می‌شود.
• لخته شدن خون به دلیل سطوح بالای اتوآنتی بادی‌های خاص به نام آنتی بادی‌های آنتی فسفولیپید.
• تعداد کم گلبول‌های خون از جمله گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها.
• التهاب بافتی که ریه‌ها را احاطه کرده است و باعث دردناک شدن تنفس می‌شود. به این بیماری پلوریت می‌گویند.
انواع بیماری لوپوس
پزشکان گاهی اوقات لوپوس را لوپوس اریتماتوز سیستمیک SLE نیز می‌نامند. این شایع‌ترین نوع لوپوس است و به این معنی است که بیمار در سراسر بدن خود لوپوس دارد و به آن لوپوس پوستی مزمن نیز می‌گویند. انواع دیگر عبارت هستند از:
لوپوس اریتماتوز جلدی CLE:
لوپوسی که فقط پوست را تحت تاثیر قرار می‌دهد این نوع لوپوس خود به سه دسته تقسیم می‌شود:
-لوپوس اریتماتوز دیسکوئید DLE
-لوپوس اریتماتوی پوستی تحت حاد SCLE
-لوپوس اریتماتوز حاد جلدی ACLE
لوپوس ناشی از دارو:
برخی از داروها علائم بیماری لوپوس را به عنوان یک عارضه جانبی تحریک می‌کنند. معمولاً موقتی است و ممکن است پس از قطع مصرف داروهایی که باعث آن شده است از بین برود.
لوپوس نوزادی:
نوزادان گاهی اوقات با لوپوس متولد می‌شوند. نوزادانی که از والدین بیولوژیکی مبتلا به لوپوس متولد می‌شوند، مطمئناً مبتلا به لوپوس نیستند، اما ممکن است خطر ابتلا در آنها افزایش یابد.
چه کسانی به بیماری لوپوس مبتلا می‌شوند؟
عوامل خطر زیر ممکن است احتمال ابتلا به علائم بیماری لوپوس را افزایش دهند:
سن: لوپوس در زنان 15 تا 44 ساله شایع است.
قومیت: زنان سیاه‌پوست در مقایسه با زنان سفیدپوست بیشتر در معرض ابتلا به لوپوس هستند.
جغرافیا: لوپوس به طور فزاینده‌ای در کشورهای صنعتی غربی رایج شده است. بروز علائم بیماری لوپوس همچنین در زنان اسپانیایی تبار، آسیایی، بومی آمریکا و آلاسکا شایع‌تر است.
جنسیت: بروز علائم بیماری لوپوس در زنان بیشتر از مردان است.
لوپوس به کدام نواحی بدن آسیب می‌رساند؟
بیماری لوپوس سیستمیک می‌تواند به سیستم‌ها و اعضای مختلف بدن آسیب برساند. بیشترین آسیب‌ها به نواحی زیر وارد می‌شود:
پوست
ممکن است در بیماران لوپوس سیستمیک شاهد پوست ملتهب و علائمی مانند نقاط قرمز روشن باشیم. حساسیت به نور خورشید، آفت‌های پوستی دردناک، خشکی و ترشحات پوستی غیرطبیعی نیز در این بیماران دیده می‌شود.
مفاصل
التهاب و درد مفاصل (آرتریت) از علائم شایع لوپوس سیستمیک است. ممکن است شدت آرتریت نیز متفاوت باشد و می‌تواند به صورت تورم و درد در مفاصل ظاهر شود.
کلیه
کلیه‌ها ممکن است در بیماران لوپوس سیستمیک دچار مشکل شوند. این مشکل می‌تواند باعث التهاب نفروزی و کاهش عملکرد کلیه شود.
قلب
لوپوس سیستمیک می‌تواند به علائمی منجر شود؛ مانند التهاب سیستم قلبی-عروقی که احتمالاً با درد در قفسه سینه، مشکلاتتنفسی، تپش قلب و آنژین بروز پیدا می‌کند.
نخاع یا مغز
در برخی موارد، لوپوس سیستمیک ممکن است به نخاع و مغز آسیب وارد کند و علائمی مانند سردرد شدید، اختلال در حافظه و تمرکز، تشنج و اختلالات خواب را ایجاد کند.
بیماری لوپوس چگونه درمان می‌شود؟
در درمان علائم بیماری لوپوس از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی استفاده می‌شود. این داروها به کنترل علائم بیماری کمک می‌کنند. درمان این بیماری بسته به‌شدت بیماری و وضعیت عمومی بیمار متفاوت است.
در موارد خفیف، ممکن است نیازی به دارو نباشد. در موارد متوسط و شدید، ممکن است نیاز به درمان دارویی طولانی مدت باشد. داروها ممکن است بسته به نوع و شدت علائم بیماری لوپوس متفاوت باشد.
-داروهای ضدالتهابی شامل داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) برای درد و التهاب خفیف مفاصل است. -کورتیکواستروئیدها (به‌عنوان‌مثال، پردنیزون) در موارد علائم شدید لوپوس یا درگیری اندام‌های داخلی استفاده می‌شود.
-داروهای ضد مالاریا (به‌عنوان‌مثال، هیدروکسی کلروکین) می‌توانند علائم پوست و مفاصل را کنترل کرده و روند بیماری را بهبود بخشند.
-داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی (به‌عنوان‌مثال، آزاتیوپرین یا متوترکسات) برای سرکوب پاسخ سیستم ایمنی استفاده می‌شود و ممکن است در موارد شدید لوپوس ترجیح داده شود. درمان بر اساس علائم و نیازهای بیمار سفارشی شده است و نیاز به معاینات منظم پزشک دارد.
سخن آخر
در نهایت همه افراد مبتلا به علائم بیماری لوپوس به علت این بیماری دچار مرگ نمی‌شوند. اگر لوپوس به دیگر اندام‌ها مثل کلیه، ریه یا قلب آسیب برساند، در این صورت ممکن است باعث مرگ شود. مبتلایان به لوپوس با کنترل بیمای خود به سادگی می‌توانند به روال زندگی عادی خود ادامه دهند.
سوالات متداول
آیا کودکان هم لوپوس می‌گیرند؟
بروز علائم بیماری لوپوس در كودكان زیر 15 سال نادر است مگر اینكه مادر در دوران بارداری به بیماری مبتلا باشد. در چنین شرایطی احتمال وجود مشکلات قلبی، کبدی یا پوستی مرتبط با لوپوس در این دسته از کودکان وجود دارد.
اصلی‌ترین علائم لوپوس پوستی کدامند؟
بثورات قرمز پوسته‌دار و راش‌هایی در سراسر گونه یا پل بینی
کدام مواد غذایی بثورات لوپوس پوستی را تشدید می‌کنند؟
گوشت قرمز، سیر، مواد غذایی پرچرب، فرآورده‌های نمکی، الکل و غذاهای غنی از کلسیم
آیا در صورت ابتلا به لوپوس می‌توانم باردار شویم؟
زنان مبتلا به لوپوس می‌توانند باردار شوند. با این‌حال، خطر احتمال سقط جنین در افراد مبتلا به لوپوس وجود دارد. اگر قصد بارداری در آینده را دارید از عدم ابتلای به این بیماری آگاه شوید.