بیماری آسم چیست؟ علائم و راه‌های درمان آن

آسم، یک بیماری رایج و شایع تنفسی در افراد سالمند و کودکان است که مشکلات تنفسی را در این افراد به وجود می‌آورد. کسانی که دچار آسم هستند با قرار گرفتن در هوای آلوده و همچنین هوایی که بیش از حد خشک باشد به مشکل می‌خورند، اضافه بر مواردی که گفته شد کسی که به آسم مبتلا است احتمال دارد در زمان ورزش کردن، دویدن یا حتی خوابیدن مشکلاتی جدی در نفس کشیدن را تجربه کند، این علائم و نشانه‌ها می‌تواند هم در کودکان و هم در بزرگسالانی که آسم دارند رخ دهد، به همین دلیل اطلاعات داشتن و آگاهی خانواده فرد مبتلا به آسم و همچنین پرستار این افراد بسیار اهمیت دارد، در ادامه‌ی مقاله هر چیزی که لازم است درباره‌ی آسم بدانید را توضیح داده‌ایم.

بیماری آسم چیست؟

بیماری آسم (Asthma disease) یا به عبارتی آسم برونشیال، بیماری است که بر ریه‌های افراد تاثیر می‌گذارد. با این بیماری مجاری هوایی باریک و متورم و توسط مخاط اضافی تولید شده، مسدود می‌شوند. این عارضه در حال حاضر بیش از 25 میلیون نفر را در ایالات متحده تحت تاثیر قرار داده است که این تعداد شامل بیش از 5 میلیون کودک است.
با رعایت بسیاری از موارد و مصرف داروها علائم این بیماری را می‌توان کنترل کرد. شایان ذکر است که آسم، یک بیماری مزمن (مداوم) است، به این معنی که قابل‌درمان نیست، اما علائم آن قابل‌کنترل هستند، نیاز به کنترل پزشکی دارد و در صورت عدم درمان، تهدیدی برای زندگی فرد محسوب می‌شوند.

حمله آسم چگونه رخ می‌دهد؟

همانطور که گفتیم علائم آسم زمانی بروز پیدا می‌کند که مجاری هوایی متورم شده و ماهیچه‌هایی که در اطرافشان قرار دارد، منقبض می‌گردد.
حمله آسم شامل علائمی مانند: سرفه، سفتی قفسه سینه، خس خس سینه و مشکل در تنفس هستند. ابتدا حمله در مجاری تنفسی بدن شما اتفاق می‌افتد، که مسیرهایی هستند که هوا را به ریه‌های شما می‌برند. همانطور که هوا در ریه‌های شما حرکت می‌کند، راه‌های هوایی کوچکتر می‌شوند، مانند شاخه‌های یک درخت کوچکتر از تنه درخت. در طول حمله آسم، دو طرف راه‌های هوایی در ریه های شما متورم می‌شود و راه های هوایی کوچک می‌شوند. به این صورت هوای کمتری وارد و خارج از ریه‌ها می‌شود و مخاطی که بدن شما ایجاد می‌کند راه‌های هوایی را مسدود می‌کند.
بیشترین مواقعی که حمله آسم ممکن است اتفاق بیفتد زمانی است که در معرض محرک‌های آسم قرار بگیرید. برای هر فرد ممکن است این محرک‌ها متفاوت باشد. محرک‌های خود را بشناسید و یاد بگیرید که چگونه از آن‌ها دوری کنید. زمانی که نمی‌توانید از محرک های خود اجتناب کنید مراقب حمله باشید. برخی از رایج‌ترین محرک‌ها دود تنباکو، کنه‌های گرد و غبار، آلودگی هوای بیرون، آلرژن سوسک، حیوانات خانگی، کپک، دود ناشی از سوزاندن چوب یا علف و عفونت‌هایی مانند آنفولانزا هستند.

.در وست ویژن بیشتر بخوانید:

بهبود بیماری آسم با معجون مندیکو!

علائم و نشانه‌های آسم 

علائم و نشانه‌های آسم عبارتند از:
• تنگی نفس
• سفتی یا درد قفسه سینه
• مشکل در خواب که به دلیل تنگی نفس، سرفه یا خس خس سینه ایجاد می‌شود.
• صدای خس خس یا سوت در زمان بازدم( خس خس از علایم معمول آسم در کودکان می‌باشد).
• حملات سرفه یا خس خس سینه که با ویروس‌های تنفسی مانند سرماخوردگی یا آنفلوانزا شدیدتر می‌شود.
علائمی که نشان دهنده تشدید بیماری آسم می‌باشند شامل موارد زیر می‌باشند:
• علائم و نشانه‌هایی از آسم که شدید بوده و بطور مکرر رخ دهند.
• شدیدتر شدن مشکل در تنفس( این مورد با استفاده از دستگاه پیک فلومتر قابل اندازه گیری است. این دستگاه برای بررسی عملکرد مناسب ریه‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. در واقع بااین دستگاه می‌توان حداکثر سرعت جریان هوا در هنگام خروج از ریه‌ها را اندازه‌گیری نمود).
• نیاز به استفاده مکرر از داروهای استنشاقی سریع اثر برای بهبود سریع علائم

انواع بیماری آسم

طیف وسیعی از عوامل و بیماری‌ها می‌توانند منجر به بیماری آسم شوند. بسته به علت و سن شروع، آسم می‌تواند انواع مختلفی داشته‌باشد که شدت آن متغیر است. آسم به دسته‌های خفیف، متناوب، متوسط تا شدید دسته‌بندی می‌شود. در زیر انواع آسم معرفی می‌گردند؛

۱. آسم در کودکان

کودکان با احتمال بیش‌تری برای ابتلا به نوع متناوب آسم که باعث حملات شدید آسم می‌شود، روبرو هستند. ویژگی بارز آسم در کودکان، حساسیت بالا نسبت به مواد آلرژی‌زا است. کودکان مبتلا به آسم که در معرض دود سیگار هستند دچار مشکلات شدیدی می‌شوند. کودکان نسبت به بزرگسالان به علت مشکلات آسم، بیشتر در مراکز درمانی پذیرش می‌شوند.

۲. آسم در بزرگسالان

آسم در هر سنی ممکن است شروع شود. آسم در بزرگسالان غالبا پایدار است و نیازمند مدیریت روزانه‌ی حملات ناگهانی و پیشگیری از علائم آسم است. چاقی و آلرژی فاکتورهای خطرناک برای ابتلا به آسم در بزرگسالان هستند. زنان بعد از سن ۲۰ سالگی بیشتر به آسم مبتلا می‌شوند. مرگ ناشی از آسم بیشتر در افراد بالای ۶۵ سال رخ می‌دهد.

۳. آسم شغلی

این نوع آسم به عنوان نتیجه‌ی مستقیم از کار یا حرفه‌ی فرد رخ می‌دهد. صنایعی که ارتباط مستقیمی با آسم شغلی دارند شامل آشپزی، کارهای آزمایشگاهی و کارخانه‌های تولیدی است. در این نوع آسم، محیط کاری منجر به بازگشت آسم دوران کودکی یا شروع آسم بزرگسالی می‌شود. دیگر نشانه‌های آسم شغلی ممکن است شامل آبریزش بینی و قرمزی چشم‌ها باشد.

۴. آسم شدید و مقاوم به درمان

این نوع آسم شامل علائم پایدار و ناتوان کننده‌ی آسم و مشکلات تنفسی است. تقریبا ۵ درصد از افراد مبتلا به آسم که با وجود استفاده از داروهای استاندارد درمان آسم بهبود نمی‌یابند دچار آسم شدید می‌شوند. با درمان صحیح و اجتناب موثر از محرک‌ها، می‌توان علایم این نوع آسم را تحت کنترل درآورد.

۵. آسم فصلی

این نوع آسم در پاسخ به آلرژن‌هایی که فقط در در زمان‌های خاصی از سال در محیط اطراف وجود‌دارند، آلرژن‌هایی مانند هوای سرد در زمستان و یا گرده‌ها در فصل بهار اتفاق می‌افتد. در دیگر زمان‌های سال در واقع فرد هنوز هم به آسم مبتلا است اما علائم آسم را تجربه نمی‌کند.

.در وست ویژن بیشتر بخوانید:

با بیماری سل و دلایل ابتلا به آن بیشتر آشنا شوید!

تشخیص آسم

در حال حاضر آزمایش خاصی وجود ندارد که نشان دهد فرد مورد نظر شما به آسم مبتلا است یا خیر؛ اما پزشک از معیارهای مختلفی برای تعیین این‌که آیا علائم ظاهر شده در این فرد نتیجه‌ی آسم هستند یا خیر، استفاده می‌کند. پزشک معمولاً برای تشخیص آسم کارهای زیر را انجام می‌دهد:
بررسی سابقه‌ی سلامت: اگر در خانواده‌ی شما فرد یا افرادی به اختلال تنفسی دچار هستند، شانس شما نیز در ابتلا به این نوع اختلال بسیار بالاست. اگر سابقه‌ی بیماری تنفسی ارثی در خانواده‌ی شما وجود دارد پیش از هر کاری حتماً به پزشک خود اطلاع دهید.
آزمایش جسمی: پزشک شما با استفاده از گوشی پزشکی به نفس کشیدن‌های شما گوش می‌دهد. ممکن است برای معاینه‌ی نشانه‌های واکنش آلرژیک (کهیر و اگزما)، پوست شما نیز مورد آزمایش قرار بگیرد.
آزمایش‌های تنفسی: پزشک با استفاده از آزمون‌های عملکرد ریه(PFT)، جریان هوای ورودی و خروجی ریه‌ها را بررسی می‌کند. یکی از رایج‌ترین آزمایش‌ها اسپیرومتری یا همان نوار ریه است. در این آزمایش شما باید درون دستگاهی بدمید. این دستگاه سرعت هوایی را که شما بازدم کرده‌اید اندازه‌گیری می‌کند.
پزشکان معمولاً آزمایش‌های تنفسی را برای کودکان زیر ۵ سال انجام نمی‌دهند؛ زیرا در این رده‌ی سنی، دستیابی به عدد دقیق قابل استناد کمی دشوار است. پزشکان به جای انجام آزمایش، برای کودک شما داروهای آسم را تجویز می‌کنند و منتظر می‌مانند تا ببینند آیا علائم بهبود می‌یابند یا خیر.

اگر چنین شود، کودک شما به احتمال خیلی زیاد مبتلا به آسم است. در بزرگ‌سالان اگر وجود آسم تشخیص داده شود، پزشکان داروهای گشاد کننده‌ی برونش یا سایر داروهای آسم را تجویز می‌کنند.

محرک‌های آسم کدام‌اند و چه چیزی باعث حمله آسم می‌شود؟

عناصر متعددی وجود دارد که به آن‌ها “محرک” یا عوامل آزادکننده می‌گویند. این عوامل می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و همیشه قابل‌شناسایی نیستند. محرک‌هایی که باعث آسم می‌شوند به شرح زیر است:
• گرد و غبار و کنه‌های گرد و غبار
• گرده (علف‌ها، علف‌های هرز و درختان)
• سوسک‌ها
• موش
• حیوانات خانگی (به ویژه موی گربه، پرنده و سگ)
• آلرژی بینی
• آنفولانزا
• عفونت‌های ویروسی (از جمله سرماخوردگی)
• عفونت‌های سینوسی
• NSAIDs (داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی)
• آسپرین
• آلودگی هوا
• دود سیگار
• مواد شیمیایی
• بوهای سنگین ناشی از پاک کننده‌ها، رنگ‌ها، جلا دهنده‌ها، عطرها و پخت و پز
• تغییر آب و هوا ناشی از فشار هوا، دما، رطوبت و بادهای شدید
سایر محرک‌ها
• سوء تغذیه و وزن کم نوزاد هنگام تولد
• داشتن سابقه خانوادگی آسم
• ابتلا به بیماری‌های شدید از کودکی
• ورزش بخصوص در هوای سرد
• سیگار کشیدن مادر در دوران بارداری
• برخی از مشاغلی که بر تنفس تأثیر می‌گذارد (نجاری، جوشکار، کارگر نظافت، دامپزشکی و غیره)
• آپنه خواب
• GERD (ریفلاکس معده به مری)
• افسردگی
• احساسات شدیدی که با خنده یا گریه به وجود می‌آیند..

.در وست ویژن بیشتر بخوانید:

.بیماری‌های تنفسی چیست و چه علائمی دارد؟

کلام پایانی
آسم وضعیتی است که ریه‌ها را ملتهب و تنفس را دشوار می‌کند. این بیماری می‌تواند هم بزرگسالان و هم کودکان را به اشکال مختلف و در سطوح مختلف درگیر کند. داروهای مختلفی برای درمان آن وجود دارد. رایج‌ترین درمان‌ها گشادکننده‌های برونش هستند که می‌توانند کوتاه‌مدت برای درمان حملات آسمی یا مدیریت علائم در طول زمان تجویز شوند. تغییرات سبک زندگی همچنین می‌تواند به کاهش شدت گرفتن بیماری کمک کند. این تغییرات شامل تغییر در رژیم غذایی، ورزش یا مدیریت استرس است. برای شناسایی نوع آسم و بهترین گزینه‌های درمانی و مدیریتی با پزشک خود صحبت کنید.

سوالات متداول
حمله آسم چیست؟
افرادی که دچار بیماری آسم هستند در برخورد با عوامل تحریک‌کننده آسم ممکن است دچار حمله آسم شوند. در واقع به بدتر شدن ناگهانی علائم آسم، حمله آسم می‌گویند. حمله آسم می‌تواند از حالت خفیف تا بسیار شدید متغیر باشد.
آیا آسم درمان می‌شود؟
متاسفانه بیماری آسم به‌طورکامل و برای همیشه درمان نمی‌شود! شاید برخی علائم آن به‌صورت مقطعی بروز کند، اما با مصرف برخی داروها می‌توان از آن پیشگیری کرد
چگونه متوجه می شوید که آسم دارید یا نه؟
شما باید به یک ارائه دهنده مراقبت‌های بهداشتی مراجعه کنید تا متوجه شوید که آیا آسم دارید یا بیماری دیگری دارید. بیماری‌های تنفسی دیگری نیز وجود دارد که تنفس را سخت می‌کند یا باعث سرفه و خس خس سینه می‌شود.